Informatiebrief voor ouders

Beste ouders/verzorgers,

Middels deze brief zouden wij u graag willen informeren over het onderzoeksproject ‘SOCIAL SMART’, een onderzoek naar hoe jongeren keuzes maken en hoe deze soms beïnvloed kunnen worden door anderen. Dit onderzoek wordt uitgevoerd aan de Universiteit van Amsterdam en hierbij werken wij samen met de school van uw kind. Wij willen u vragen de onderstaande informatie zorgvuldig door te nemen. Voor uw kind hebben wij een aparte informatiebrief, waarin in aangepast taalgebruik dezelfde informatie te vinden is. Wij willen u vragen de deelname aan deze studie samen met uw kind te bespreken.

Wij zouden uw zoon/dochter graag willen uitnodigen tot deelname aan ons onderzoek. Indien u instemt, dan willen wij u vragen het toestemmingsformulier te ondertekenen, middels de bijgevoegde link. Uw kind wordt gevraagd om een vergelijkbare toestemmingsverklaring in te vullen, vlak voor het onderzoek. Alleen bij ontvangst van beide toestemmingsverklaringen, zal uw kind meedoen aan het onderzoek.

Achtergrondinformatie en het onderzoeksbelang
Als we voor belangrijke keuzes staan vragen wij vaak advies bij de mensen om ons heen. Soms laten we ons ook leiden door de keuzes van anderen. Het advies en gedrag van anderen kan een goede uitwerking op ons gedrag hebben, bijvoorbeeld zorgen dat je meer gaat studeren, maar ook soms minder goed; gaan roken omdat je vrienden dat ook doen, of zelfs gevaarlijke internet challenges doen omdat totaal onbekenden dit ook doen. De adolescentie is een periode waarin leeftijdsgenoten een steeds belangrijke bron voor sociale informatie worden. Het is een belangrijke periode om te leren hoe, en wanneer, wij het best van anderen kunnen leren.

Doel en belang van het onderzoek
Met dit project proberen wij deze sociale processen beter te begrijpen. Allereerst onderzoeken wij hoe informatie en het gedrag van anderen uit het eigen sociale omgeving (klasgenoten) de keuzes van jongeren kan informeren. Hiermee willen wij antwoord krijgen op de vragen: wanneer zijn jongeren het meest geïnteresseerd in sociale informatie en wie zijn belangrijke bronnen van informatie? Tot slot willen wij bekijken hoe dit met de leeftijd verandert, daarom willen wij graag jongeren vanaf 12 t/m 17 jaar betrekken in ons onderzoek.

Onze resultaten dragen er aan bij dat de leerlingen in de toekomst beter in staat zullen zijn om te herkennen hoe en wanneer hun keuzes door anderen worden beïnvloed, en zo beter geïnformeerde keuzes te maken. Dit is van groot belang gezien vele belangrijke keuzes gestuurd worden door sociale informatie en omdat er door de opkomst van sociale media steeds meer sociale informatie beschikbaar is. Wij hopen dan ook dat u als ouder dit onderzoek wil ondersteunen met uw toestemming. 

Instructie en procedure
Het onderzoek wordt klassikaal gedaan, in 2 sessies van een lesuur. Hierbij wordt rekening gehouden met het lesrooster, in overleg met de directie, teamleiders en docenten. De directie acht deelname van uw zoon/dochter niet in strijd met de belangen van uw zoon/dochter of van de school. Uw kind krijgt uitgebreide instructies en de mogelijkheid tot het stellen van vragen zodat hij/zij goed zal begrijpen wat er van hem/haar verwacht wordt.

De leerlingen die meedoen, zullen in de eerste sessie klassikaal (maar wel zelfstandig) een aantal vragenlijsten invullen en een aantal computer taken uitvoeren op de tablet. Na instructies van de onderzoeker(s) worden de vragenlijsten door iedere leerling zelfstandig ingevuld. Een van deze vragenlijsten gaat over met wie zij omgaan, en wie zij als vrienden beschouwen. Deze vragen geven ons inzicht in de sociale relaties binnen zijn/haar klas. De antwoorden op alle vragenlijsten worden nooit met andere leerlingen, leraren of met u gedeeld en worden anoniem verwerkt. Hierdoor is het voor andere leerlingen niet mogelijk om te weten hoe uw kind bijvoorbeeld over zijn klasgenoten denkt. Als uw kind een vraag liever niet willen beantwoorden, dan kan hij/zij deze overslaan. Ook de onderzoekers zelf zullen de persoonlijke data niet verbinden aan de antwoorden.

Later in sessie 1 en in de vervolg sessie (een paar weken later) zullen een aantal simpele taken uitgevoerd worden op de tablet. Hierbij moeten de leerlingen bijvoorbeeld een keuze maken tussen twee loten in een loterij, of inschatten hoeveel dieren ze op het scherm zien. In de tweede sessie zal er in sommige gevallen de mogelijkheid zijn om te kijken wat andere leerlingen hebben gekozen in de eerste sessie. Hierbij laten we de uitkomst van deze keuze altijd weg, zodat de ander niet kan beoordelen of het goed of fout was. Dit wordt duidelijk gecommuniceerd met de leerlingen, in de brief en voorafgaand aan het onderzoek. Ook zullen wij per taak aangeven of de antwoorden mogelijk gedeeld kunnen worden. In sessie 2 zal geen enkele keuze van uw zoon/dochter worden gedeeld.

Vrijwilligheid
Als uw kind niet aan het onderzoek wil meedoen, of als u niet wilt dat uw kind aan het onderzoek deelneemt, dan zal uw kind niet meedoen. Als uw kind gaandeweg het onderzoek besluit dat hij/zij wil stoppen, dan kan dat op elk moment, zonder opgaaf van redenen en zonder dat dit op enige wijze gevolgen zal hebben voor u of uw kind.  De school van uw kind ondersteunt ons onderzoek, maar vormt geen enkel negatief oordeel ten aanzien van een mogelijke weerhouding van uw kinds deelname. 
Uw kind en de ouders hebben het recht om hun data 7 dagen na het onderzoek terug te trekken, en blijven daarna dit recht behouden zolang de data nog niet is geanonimiseerd. Persoonsgegevens zullen, ten allen tijden, op verzoek van uw kind en/of de ouders vernietigd worden. 

Vergoeding
De school ontvangt per deelnemende leerling een vergoeding van 5 euro per sessie, om dit bedrag vervolgens te investeren in de deelnemende klassen, bijv. in een klassenuitje. Ook zullen wij enkele prijzen verloten onder de deelnemende leerlingen. 

Ongemak, risico’s en verzekering
Zoals bij elk onderzoek van de Universiteit van Amsterdam geldt een standaard aansprakelijkheidsverzekering. Er zijn echter geen gezondheidsrisico’s verbonden aan dit onderzoek.

Privacy van uw kind is gewaarborgd
Persoonsgegevens (over wie uw kind is) blijven vertrouwelijk en worden niet gedeeld. De gegevens zullen vertrouwelijk behandeld worden, door uitsluitend het onderzoeksteam. Gegevens die tijdens het onderzoek zijn verzameld worden nader geanalyseerd door de onderzoekers die de data hebben verzameld. Onderzoeksgegevens die worden gepubliceerd in wetenschappelijke tijdschriften zijn anoniem en zijn dus niet tot uw kind te herleiden. Na publicatie blijven de geanonimiseerde gegevens in een databestand (dat is vaak een vereiste bij publicatie). Indien bewaring niet meer noodzakelijk is zullen de gegevens van uw kind worden vernietigd.
Het onderzoek is positief beoordeeld door de ethische commissie van de Faculteit, die de veiligheid en privacy van de deelnemers toetst.

Geanonimiseerde onderzoeksgegevens delen
Alleen volledig geanonimiseerde onderzoeksgegevens kunnen worden gedeeld met andere onderzoekers en kunnen publiek toegankelijk worden gemaakt. Alle anonieme onderzoeksgegevens die in de huidige studie worden verzameld, kunnen gebruikt worden in ander, toekomstig onderzoek. De geanonimiseerde onderzoeksgegevens kunnen vrij toegankelijk worden gedeeld op het internet via een openbare database. Het is belangrijk om te weten dat alle gedeelde onderzoeksgegevens ten alle tijden geen persoonlijke gegevens bevatten zoals naam, adres en geboortedatum, waardoor niemand kan afleiden van wie de onderzoeksgegevens afkomstig zijn.

Debriefing
Na afloop van het onderzoek zullen we de resultaten terugkoppelen via de school. In welke vorm dit zal gebeuren hoort u te zijner tijd. Wij koppelen alleen algemene resultaten terug, geen individuele resultaten, dit om de privacy te waarborgen.

Toestemmingsverklaring
Nadat u en uw zoon/dochter hebben besloten aan het onderzoek mee te doen, vragen wij u en uw kind de toestemmingsverklaringen te ondertekenen. Hierin verklaren jullie goed te zijn geïnformeerd over het onderzoek, en dat jullie op de hoogte zijn van jullie recht op intrekking van deelname. Uw kind wordt op de testdag zelf nogmaals gevraagd voor instemming. 

Vervolgonderzoek
Binnen ons project zijn wij ook geïnteresseerd in hoe de hersenen zich ontwikkelen en hoe dit te maken heeft met de veranderingen die wij zien in het gedrag van jongeren. Voor dit onderzoek zoeken wij vaak nog vrijwilligers. Mocht het uw kind leuk lijken om later aan zo’n hersenonderzoek mee te toen, dan willen wij uw graag vragen om middels de toestemmingsverklaring ook toestemming te geven om jullie op een later tijdstip nogmaals te benaderen over deze studies. 

Vragen of klachten?
Mocht u vragen hebben over dit onderzoek, vooraf of achteraf, dan kunt u zich wenden tot de verantwoordelijke onderzoeker: Wouter van den Bos (Email: W.vandenBos@uva.nl, Afdeling Ontwikkelingspsychologie, Nieuwe Achtergracht 129 B). Voor eventuele formele klachten over dit onderzoek kunt u zich wenden tot het lid van de Facultaire Commissie Ethiek (FMG) van de Universiteit van Amsterdam, Mw. Dr. H. Larsen (Email: H.Larsen@uva.nl, Afdeling Ontwikkelingspsychologie,Nieuwe Achtergracht 129 B).

Met vriendelijke groet,
Dr. Wouter van den Bos (Universitair Docent)
W.vandenBos@uva.nl